รำลึกถึง Florence Nightingale David ผู้เปิดประตูสถิติศาสตร์ให้ผู้หญิง

Florence Nightingale David คือนักสถิติหญิงชาวอังกฤษผู้บุกเบิกการคำนวณการกระจายตัวของสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (correlation coefficient) อันเป็นรากฐานสำคัญของสถิติศาสตร์สมัยใหม่ และเป็นหนึ่งในผู้หญิงที่มีบทบาทสำคัญที่สุดในการเปิดโอกาสให้ผู้หญิงคนอื่นๆ เข้าสู่วงการสถิติศาสตร์ ในโอกาสนี้เราขอย้อนรำลึกถึงชีวิตของนักคิดผู้ไม่เคยยอมแพ้ต่ออุปสรรคทางเพศในยุคของตนเอง

วาระสุดท้ายที่เมือง Kensington 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1993

Florence Nightingale David เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งปอดเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1993 ที่บ้านพักของเธอในเมือง Kensington เทศมณฑล Contra Costa รัฐแคลิฟอร์เนีย ขณะมีอายุ 83 ปี เพียงหนึ่งปีก่อนหน้านั้นในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1992 เธอเพิ่งได้รับรางวัล Elizabeth L. Scott Award เป็นคนแรก ซึ่งเป็นรางวัลที่ยกย่องความพยายามของเธอในการเปิดประตูให้ผู้หญิงเข้าสู่วงการสถิติศาสตร์ รวมถึงผลงานวิจัยด้านคณิตศาสตร์เชิงการจัด วิธีการทางสถิติ และประวัติศาสตร์ของศาสตร์นี้ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา

แม้จะประสบความสำเร็จอย่างสูงตลอดชีวิตการทำงาน แต่ David ก็ไม่เคยมองว่าตนเองเป็นบุคคลที่มีอิทธิพลมากนัก เมื่อถูกถามในบั้นปลายชีวิตว่าเธอรู้สึกว่ามีอิทธิพลต่อวงการหรือไม่ เธอตอบอย่างถ่อมตัวว่าอาจจะมีอยู่บ้าง แต่ไม่ได้มองว่าหน้าที่ในชีวิตของเธอคือการสร้างอิทธิพล

ความฝันที่ถูกปฏิเสธเพราะเป็นผู้หญิง

Florence Nightingale David เกิดเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 1909 ที่หมู่บ้าน Ivington ใกล้เมือง Leominster ประเทศอังกฤษ ในครอบครัวที่บิดามารดาต่างเป็นครูใหญ่โรงเรียนประถม เธอได้รับชื่อ “Florence Nightingale” เพราะพ่อแม่ของเธอเป็นเพื่อนกับนางพยาบาลชื่อดัง Florence Nightingale ซึ่งเสียชีวิตในปีถัดจากที่เธอเกิด

ในวัยเด็กเธอได้รับการสอนพิเศษจากบาทหลวงท้องถิ่นตั้งแต่อายุห้าขวบ และเมื่อเข้าโรงเรียนอย่างเป็นทางการตอนอายุ 10 ปี เธอมุ่งเน้นเรียนคณิตศาสตร์เป็นหลักด้วยความตั้งใจจะเป็นนักคณิตศาสตร์ประกันภัย (actuary) เธอเข้าศึกษาต่อที่ Bedford College for Women ในปี ค.ศ. 1929 และสำเร็จการศึกษาปริญญาด้านคณิตศาสตร์ในปี ค.ศ. 1931 แต่เมื่อไปสมัครงานกับบริษัทประกันภัย เธอกลับถูกปฏิเสธเพียงเพราะเป็นผู้หญิง ซึ่งในยุคนั้นบริษัทประกันภัยรับเฉพาะนักคณิตศาสตร์ประกันภัยชายเท่านั้น

ลูกศิษย์ของ Karl Pearson

ด้วยความมุ่งมั่นไม่ย่อท้อ David จึงติดต่อขอเข้าทำงานกับ Karl Pearson นักสถิติผู้ยิ่งใหญ่แห่ง University College London และได้เป็นผู้ช่วยวิจัยของเขา พร้อมศึกษาต่อระดับปริญญาเอกไปด้วย ระหว่างทำงานที่นั่นเธอยังทำหน้าที่เป็นอาจารย์ผู้ช่วยในภาควิชาสถิติ และร่วมงานอย่างใกล้ชิดกับ Jerzy Neyman และ Egon Pearson บุตรชายของ Karl Pearson โดยทั้งสามร่วมกันก่อตั้งวารสารวิชาการใหม่ชื่อ Statistical Research Memoirs ขึ้นด้วย

หลังจาก Karl Pearson เสียชีวิตลง Neyman เป็นผู้สนับสนุนให้เธอสำเร็จการศึกษาปริญญาเอกจนสำเร็จในปี ค.ศ. 1938 ผลงานวิทยานิพนธ์ของเธอคือการคำนวณการกระจายตัวของสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (correlation coefficient) อย่างละเอียด ซึ่งต้องอาศัยการแก้ปริพันธ์หลายชั้นที่ซับซ้อนอย่างยิ่ง งานชิ้นนี้กลายเป็นเครื่องมือพื้นฐานสำคัญที่นักสถิติทั่วโลกใช้อ้างอิงมาจนถึงปัจจุบัน เพราะสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เป็นหนึ่งในเครื่องมือทางสถิติที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดในการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรสองตัว

ช่วงสงครามและการทำงานเชิงประยุกต์

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง David ใช้โอกาสที่เปิดกว้างขึ้นสำหรับผู้หญิงในยุคนั้น โดยทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ทดลองให้กับ Ordinance Board ของกระทรวงเสบียง (Ministry of Supply) และเป็นนักสถิติอาวุโสของแผนกวิจัยและทดลอง ซึ่งเป็นการนำความรู้ทางสถิติของเธอมาประยุกต์ใช้แก้ปัญหาจริงในสถานการณ์ฉุกเฉินของประเทศ

หลังสงคราม เธอกลับมาทำงานเป็นอาจารย์และนักวิจัยที่ University College London จนได้เลื่อนเป็นศาสตราจารย์ในปี ค.ศ. 1962 และระหว่างปี ค.ศ. 1958-1967 เธอยังเป็นศาสตราจารย์รับเชิญที่มหาวิทยาลัย California, Berkeley ซึ่งภายหลังเธอได้สืบทอดตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาสถิติต่อจาก Jerzy Neyman ในปี ค.ศ. 1967 เธอย้ายไปสหรัฐอเมริกาถาวรและเข้าร่วมภาควิชาชีวสถิติที่ University of California, Riverside ก่อนจะเป็นหัวหน้าภาควิชาสถิติในปี ค.ศ. 1970 จนกระทั่งเกษียณอายุในปี ค.ศ. 1977

มรดกที่เปิดประตูให้ผู้หญิงรุ่นหลัง

David มีผลงานวิจัยที่หลากหลาย ทั้งด้านคณิตศาสตร์เชิงการจัด วิธีการทางสถิติ และประวัติศาสตร์ของความน่าจะเป็นและแนวคิดทางสถิติ เธอยังเป็นที่รู้จักจากความพยายามอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิตในการเปิดโอกาสให้ผู้หญิงเข้าสู่วงการสถิติศาสตร์ ซึ่งเป็นวงการที่ผู้ชายครองอำนาจมาโดยตลอดในยุคของเธอ

ในปี ค.ศ. 2001 มหาวิทยาลัยที่เธอเคยทำงานได้ก่อตั้งรางวัล Florence Nightingale David Award ขึ้นเพื่อมอบให้กับนักสถิติหญิงที่เป็นแบบอย่างให้กับผู้หญิงคนอื่นๆ ในวงการ ทั้งจากผลงานวิจัย การเป็นผู้นำ การศึกษาด้านสถิติ หรือการให้บริการแก่วงการวิชาชีพ ในวันครบรอบการจากไปของเธอทุกปี ชื่อของ Florence Nightingale David จึงยังคงเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักสถิติหญิงรุ่นแล้วรุ่นเล่า ผู้พิสูจน์ให้เห็นว่าความมุ่งมั่นและความเป็นเลิศทางวิชาการสามารถเอาชนะอุปสรรคทางเพศที่ดูเหมือนจะแข็งแกร่งที่สุดในยุคสมัยได้